In andere talen

  • FRANÇAIS: Oignon
  • DEUTCH: Zwiebel
  • ENGLISH: Onion
  • ITALIANO: Cipolla
  • PORTUGUÊS: Cebola
  • ESPAÑOL: Cebolla

ajuinDe ui (Allium cepa) (ook wel "ajuin", "tuinui" of "juin" genoemd in Zuid-Nederland en Vlaanderen) wordt meestal gebruikt voor voor het kruiden van gerechten. Het is een plant uit de lookfamilie (Alliaceae).

Ui of ajuin is een winterhard tweejarig bolgewas maar wordt eenjarig geteeld. Het is een veel gebruikte groente, die bij zowat elk gerecht wordt gemengd. Het is lekker in de soep, wordt gefruit bij andere groenten en veel vleesgerechten en sauzen. Gebruikt voor inmaak van diverse vissoorten zoals haring en mosselen. Rauw gegeten bij koude schotels enz. enz.

Uien worden onderverdeeld in drie hoofdgroepen: gewone ui, bos- of lente-uitjes en zilverui. De teeltwijze loopt niet zover uiteen, alleen de plant afstand en het tijdstip dat ze klaar zijn om te oogsten.

plantuiEr zijn hoofdzakelijk twee manieren om uien te telen, namelijk door het zaaien of door het "poten" = planten van kleine knolletjes van vorig jaar.

Uien staan graag op een vruchtbare grond in volle zon. Bos- en zilverui mag iets meer in de schaduw staan. Om een goede bewaring te verzekeren kunt u het perceel een flinke gift potas geven.

De teelt van zaaiuien gebeurt uiteraard met zaad. Zaaien kan reeds zeer vroeg in het voorjaar (tweede helft van maart tot half april), maar is ook mogelijk in de vroege herfst (eind augustus tot eind september). De eerste kan men oogsten vanaf eind augustus, en bij de tweede manier oogst men vanaf half juni van het volgend jaar.

Zaai op rijen met een tussenafstand van 25 cm, dun bij opkomst uit op 5 cm in de rij en later op 10 cm. De tweede uitdunnelingen kunt u reeds gebruiken in salades of allerlei andere gerechten.

Plantuien kunnen worden opgekweekt uit kleine gezaaide uitjes van de vorige oogst, maar ook uit uitjes die daarvoor speciaal geteeld werden uit zaad de zogenaamde tweejaars-uien. De teelt wijze is praktisch hetzelfde als voor de zaai ui, alleen ga je nu niet zaaien maar planten. Steek de knolletjes in de grond zodanig dat de neus nog juist boven steekt. Plant de uien in rijnen met een onderlinge afstand van 25 cm en 10 cm in de rij. Uien planten kan in februari of maart t als de grond enigzins begint op te warmen. Geoogst wordt vanaf begin juli tot half augustus.

Zilveruien of "jonge ajuintjes, teel je op dezelfde wijze als zaai-uien maar je hoeft ze niet uit te dunnen op 10 cm, maar je haalt regelmatig deze die je groot genoeg vindt voorzichtig weg van tussen de andere. Doe dat heel omzichtig, om de plantjes die blijven staan niet te beschadigen. Geef na elke maal te hebben geoogst een flinke waterbeurt.

Voor de rest hoeft u voor beide teelten regelmatig het onkruid te verwijderen. Maar doe dat ook heel omzichtig. Zorg dat je hierbij zo weinig mogelijk de wortels beschadigd en de bladeren niet kneust zodat er niet teveel "uiengeur" vrijkomt. Anders krijg je direct een invasie van de uivlieg.

ajuinDe belangrijkste schimmelziekten zijn koprot Botrytis aclada en bladvlekkenziekte Botrytis squamosa. Vooral bladvlekkenziekte kan het loof zo ernstig aantasten dat de opbrengst en de kwaliteit sterk achteruitgaan. Verder kunnen in de grond aanwezige aaltjes Nematoda en besmetting van de grond met sclerotiën van witrot Sclerotium cepivorum een ernstige bedreiging voor het gewas vormen.

Ui kan ook aangetast worden door de maden van de uienvlieg Hylemia antiqua. Deze vlieg legt haar eieren bij de voet van de groeiende ui.

Peterselie planten tussen de ajuin houd de uienvlieg min of meer uit de buurt.

ajuinUien kan je fruiten, stoven of stomen.

Je kunt ajuin vullen of als beignet ingrediënt gebruiken.

Rauwe uien, fijn gesnipperd zijn een lekkernij in salades.

Het groen van oude uitlopende uien kan je gebruiken in groentestoofschotels of versnipperen in een saus.

Jonge geplantte uien kunnen ongeveer 2 à 3 weken goed blijven bij 0°C.

Zaaiui blijft bij een temperatuur van 2 - 5° C ongeveer 6 maanden goed. Bij een temperatuur van -1 à -2° C ongeveer 10 maanden. In dat geval langzaam laten ontdooien vóór gebruik.

medisch De meeste vitaminen en mineralen zijn in ui terug te vinden. Uit een recente studie is gebleken dat mensen die regelmatig uien eten minder kans hebben op darmkanker.

Rauwe uien zijn een prikkelende stimulans voor de spijsvertering. Ze verhogen de vertering en de opname van voedsel. Ze zijn voedend en energie gevend bij herstellende zieken, zoals vermoeidheid, uitputting en bloedarmoede. Het is een afwerend middel tegen infecties aan de luchtwegen, maag, darmen en urinewegen alsmede koortsverlagend.

Het eten van uien doen darmbacteriën en darmwormpjes bij kinderen verdwijnen. Het is een vochtafdrijvend middel en daardoor een uitstekende remedie bij vochtophopingen, niergruis, artritis en jicht. Ze zijn trombosevoorkomend en bloedsuikerverlagend. Ajuin werkt ook bij aandoeningen van de luchtwegen, verkoudheid, keelontsteking, bronchitis, keelpijn, bijholte- en neusslijmvliesonstekingen en is een goed tonicum bij leverafwijkingen, opgeblazen gevoel en chronische constipatie.

Tussen de uiensoorten komen verschillen in hoeveelheid vrijkomende zwavelzuurachtige verbindingen voor (waardoor ogen gaan tranen bij het reinigen. Overigens is het tranen te voorkomen door uien in de koelkast te bewaren of door ze onder water te schillen.

Enkele hulpmiddeltjes

  • Verkoudheden en luchtwegeninfecties: een kopje sap maken van geraspte ajuin en honing toevoegen. Een nachtje laten trekken. Om de 2 uur een koffielepel.

  • Hoofdpijn en verstopte neus: geraspte ui aanbrengen op de slapen of de geur opsnuiven.
  • Keelpijn: schijfjes ui rond de keel leggen met een katoenen doek eromheen.
  • Uiensiroop voor kinderen: 1 Liter water, 500 gr ajuin, 250 gr rietsuiker. Alles samen opkoken.
  • Insectenbeten: deppen met rauwe doorgesneden ui.
  • Gebruik uiensap voor wratten, oorpijn, verbrandingen, snijwonden, steenpuisten en kiespijn.
  • Een rauwe ajuin tegen het oor leggen verlicht oorpijn.

Ajuin
ajuin
Taxonomische indeling
Rijk Plantae (Planten)
Stam Embryophyta (Landplanten)
Klasse Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade Angiospermae (Bedektzadigen)
Clade 'nieuwe' tweezaadlobbigen
Clade Asparagales
Orde Apiales
Familie Alliaceae (Lookfamilie)
Geslacht Allium (Look)
Soort
Allium cepa


Uiensiroop

Uiensiroop kunt u zelf maken door 500 gram uien fijn te snijden. Zet ze een nacht weg in een liter water. Voeg er vervolgens 250 gram rietsuiker aan toe en kook het geheel even op.

Haal het door een fijne zeef en je hebt een uiterst geneeskrachtige siroop die kinderen ook lekker vinden.

Voedingswaarde

per 100 gram gekookt

  • 40 Kcal
  • 89,11 gr. water
  • 9,34 gr. koolhydraten
  • 1,1 gr. eiwit
  • 4,24 gr. suikers
  • 0,10gr. vet
  • 9 mg. natrium
  • 23 mg. calcium
  • 146 mg. kalium
  • 0,21 mg. ijzer
  • 29 mg.fosfor
  • 10 mg. magnesium
  • 0,17 mg. zink
  • 0,08 mg. koper
  • 0,0 mg vitamine A
  • 0,04 mg. vitamine B1
  • 0,02 mg. vitamine B2
  • 0,12 mg. vitamine B6
  • 19 µg. vitamine B11
  • 7,4 mg. vitamine C
  • 0,0 mg. cholesterol
  • 1,7 gr. vezels

Leuk om weten

De ui heeft, in zowel positief als negatief opzicht, altijd veel aandacht gekregen. Hij speelde een belangrijke rol in de folklore, literatuur en schilderkunst en werd niet zelden symbolisch, geneeskrachtig of spiritueel gewaardeerd. Uien zijn niet alleen een groente, maar ook een smaakmaker, net als prei, wortel en selderieknol. Ook worden gedroogde uitjes gebruikt. Meestal worden hier Spaanse uien voor gebruikt, omdat die een hoger drogestofgehalte hebben. In de boeddhistische keuken worden uien vermeden, vanwege de geur en de vermeende lustopwekkende werking.

Geschiedenis

Uit geschriften van rond 3000 v. Chr. blijkt dat de ui voor het eerst in delen van Azië werd verbouwd. In deze periode kwam de ui ook voor in China en later ook in het oude India. Vanuit India is de ui naar Griekenland en Egypte gebracht. In decoraties en hiërogliefen van piramides komt de ui veelvuldig voor. De piramidebouwers kregen uien als rantsoen. Aangenomen werd dat de ui de fysieke kracht bevorderde en ziekten hielp voorkomen. Uien werden ook in graftombes gelegd voor in het volgende leven. Ze waren tegelijkertijd voedsel en medicijn tijdens de reis naar het hiernamaals. Ook zou de schil door de structuur gezien worden als een symbool van eeuwigheid.

Uien werden ook door Grieken en Romeinen gebruikt. Een deel van de markt in Athene werd zelfs 'ta skoroda' genoemd, wat 'de knoflook' betekent en aangeeft dat de handel in Allium deel uitmaakte van het dagelijkse leven. Na de introductie door de Romeinen in Europa werd de ui als groente snel populair. In de dertiende eeuw was er in Londen een levendige handel en werden er zelfs geïmporteerde uien verkocht. Vanaf dat moment neemt de ui in belang toe, zowel in Europa als daarbuiten.

In de middeleeuwen werd deze groente, door hun winderige reputatie, alleen door armen geconsumeerd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het een effectief antisepticum voor de wonden van soldaten. Wegens zijn antiseptische werking werd er traditioneel ook een doorgesneden ui in de ziekenkamer gelegd, om de lucht in de kamer te zuiveren.

Uienconfituur

Ingrediënten :

  • uien liefst rode,
  • boter
  • bloemsuiker
  • rode wijn
  • sherry azijn
  • peper en zout
  • rozijnen

Bereiding :

Snij de uien in ringen en stoof ze in wat boter gekruid met peper en zout.
Voeg er per kilo uien ongeveer 600 gram suiker aan toe.
Doe er ook ongeveer twee soeplepels rozijnen per kilo uien bij.
Overgiet met de rode wijn tot de uien net onder staan en laat het onder een deksel circa 30 minuten zachtjes koken.
Giet er nu een flinke scheut azijn bij en laat nogmaals 30 minuten maar nu zonder deksel zacht koken.
Laten afkoelen en in jampotten vullen.
In de koelkast bewaart dit zeer lang en het is lekker bij paté en alle wit koud wit vlees ( kip , kalkoen en zelfs bij een royale snede ham).

Gevulde ajuin

Ingrediënten :

  • 6 uien
  • 6 eetlepel room
  • 1/2 pak spekblokjes gebakken
  • peper en zout
  • rozemarijn
  • gemalen parmezaan.

Vooorbereiding : Kook de uien 15min. in licht gezouten water, bak de spekblokjes krokant.

Bereiding :

Meng de spekblokjes met de room en kruid met rozemarijn en versgemalen peper.

Haal binnenste van de uien uit niet alles, en vul met de spekblokjes mengeling, strooi parmezaan over en zet 20 minuten in voorverwarmde oven van 200° C.