In andere talen

  • FRANÇAIS: Patate douce
  • DEUTSCH: Süßkartoffel
  • ENGLISH: Sweet potato
  • ITALIANO: Patata dolce
  • PORTUGUÊS: Batata-doce
  • ESPAÑOL: Papa dulce

zoeteaardappelDe zoete aardappel of bataat (Ipomoea batatas) is een plant uit de Windefamilie (Convolvulaceae). Het is geen aardappel, maar de soort behoort wel tot dezelfde orde van planten als de aardappel namelijk (Solanales). De zoete aardappel is een zetmeelhoudende knol, een verdikking van de wortels.

Het is een rankende vaste plant die wel 2,5 tot 3 meter lang kan worden. De paarse of witte bloemen die uit de bladosels tevoorschijn komen, zijn vergelijkbaar met deze van boekweit. De plant brengt niet rap vruchten voort, het zijn eivormige zaaddozen van ongeveer 8 mm, die een of twee zwarte zaden bevatten.

Deze uit Zuid-Amerika afkomstige plant ontwikkeld zetmeelrijke knollen met een melige textuur maar een zoete smaak. De knollen kunnen in vorm variëren van rond of ovaal, hebben een dunne huid. Naar gelang de variëteit kan de knol wit, geel, oranje tot paars zijn.


bataatZoete aardappel groeit het best bij een gemiddelde temperatuur van ongeveer 24° C. en in zeer goede vochthoudende grond. In een serre is het dus zeer goed mogelijk om deze plant eens uit te proberen.

Vooral 50-60 dagen na het planten, wanneer de nieuwe knollen gevormd worden, is deze plant gevoelig voor droogte. Naar gelang de soort en weersomstandigheden, rijpen de knollen tussen de twee en negen maanden.

Koop plantgoed ook wel "slip's" genoemd, altijd bij een betrouwbare handelaar, die je gezonde planten kan leveren.

Plant de "slip's" zo vroeg mogelijk in het voorjaar als de grond is opgewarmd, of in een verwarmde serre, op ongeveer 2,50cm van elkaar. Bedek de planters met 5cm lichte tuingrond of zand. Als de planten ontkiemen, aard dan nog eens 2,5cm hoger aan. Houd het kweekbed de ganse periode goed vochtig en probeer en bodemwarmte van 21-26° C te behouden.

Maak ondertussen een plantbed klaar om ze verder op te kweken. Hiertoe leg je richels aan van 25-30cm breed en 20cm hoog. Heb je meer dan 1 richel nodig, houd dan een tussen afstand van 1-1,25 meter aan. Maak deze richel(s) goed vochtig en dek ze af met een (zwart) plastiek zeil, om ze goed te laten opwarmen en de vochtigheid vast te houden. Ongeveer 6 weken na het planten als de scheuten geworteld zijn en de plant ±20cm groot is, kan je ze buiten planten op de plaats van bestemming.

Plant de bewortelde "slip's" op de vooraf klaargemaakte richels op 30-45cm van elkaar. In de beginperiode zul je regelmatig moeten schoffelen om het onkruid in bedwang te houden. Geef bij langdurige droge periodes voldoende water, maar drie tot vier weken vóór het oogsten geef je beter geen water meer.

Tegen het einde van de zomer, kan je de eerste knollen beginnen oogsten. Dat doe je als volgt: Verwijder zeer voorzichtig en dus best met de blote hand, de aarde aan de zijkant van de richel, tot je de knollen ziet, neem de grootste knol(len) per plant voorzichtig weg zonder de plant zelf te beschadigen en dek alles weer mooi dicht.

Op deze manier kan je verder gaan tot de eerste nachtvorst in het vooruitzicht is.
Vóór de eerste nachtvorst, moeten in elk geval alle knollen geoogst zijn. Gebruik hiervoor best een spitvork en begin ver genoeg van de plant verwijderd met het uitgraven van de plant en de knollen. Beschadigde knollen zullen vlug ziek worden, met de kans dat ze ook de andere aantasten.
Vermijd ook om de bataten teveel te verplaatsen en verzetten en al zeker niet mee gooien. Laat ze voor het binnen halen liefst 2 à 3 uur na drogen op het veld. Indien mogelijk moeten ze dan tien tot veertien dagen geklimatiseerd worden op 30° en een luchtvochtigheid van 85%.

Om ziekten te voorkomen moet je er u van vergewissen dat je degelijk gecertificeerd plantgoed hebt aangekocht.
Maak gebruik van een goed plant-wisseling-systeem. Zie combinate en rotatieteelt.

Muizen zijn de grootse vijanden voor de zoete aardappel, kijk dus vooraf goed rond in je tuin of je daar mee te maken hebt, zo ja, dan is het beter om deze planten niet te telen.


bataat Zoete aardappel wordt meestal als groente gekookt of gebakken gegeten. Maar hij wordt ook gebruikt in desserts dankzij zijn zoete smaak. Hij wordt dikwijls aangewend in carpaccio en remouladesaus.

Bij de bereiding worden de zoete aardappels geschild, gekookt en meestal met kruiden geserveerd als bijgerecht.

Je kan ze ook stomen, pureren een beetje bijzoeten en wat meel toevoegen. Kneden en balletjes van draaien; bakken in olie.

In tegenstelling tot de gewone aardappel, kunnen de bladeren wel gegeten worden, gekookt als spinazie.

Naast zetmeel, bevat de zoete aardappel ook sucrose (± 6%) en wordt hij daardoor soms gebruikt om er via fermentatie en distillatie een soort alcohol van te trekken.
De knollen kunnen op een koele plaats verschillende maanden bewaart blijven.


medisch De zoete aardappel bevat de suiker raffinose, dat winderigheid veroorzaakt doordat deze suiker niet verteerd wordt in het voorste gedeelte van het spijsverteringsorgaan, maar pas in de dikke darm. Hierbij ontstaan de gassen waterstofgas en koolstofdioxide. Het gehalte aan raffinose verschilt van ras tot ras.

Ook geeft de zoete aardappel een verminderde afbraak van trypsine (TIA) afhankelijk van het ras van 20 tot 90%. Verhitting bij 90° C heft de werking op. Er bestaan roze en witte varianten van de zoete aardappel. De roze variant bevat meer β-caroteen dan de witte variant. De beide varianten van de zoete aardappel zijn verkrijgbaar in toko's en op markten (tenzij je ze zelf hebt geteeld).

Zoete aardappel
bataat
Taxonomische indeling
Rijk Plantea (Planten)
Stam Embryophyta (Landplanten)
Klasse Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade Angiospermae (Bedektzadigen)
Clade 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade Lamiiden
Orde Solanales
Familie Convolvulaceae (Windefamilie)
Geslacht Ipomoea
Soort
pomoea batatas

Voedingswaarde

per 100 gram Bereid

  • 76 Kcal
  • 262,83 gr. water
  • 17,72 gr. koolhydraten
  • 1,37 gr. eiwit
  • 5,74 gr. suikers
  • 0,14 gr. vet
  • 27 mg. natrium
  • 27 mg. calcium
  • 230 mg. kalium
  • 0,72 mg. ijzer
  • 32 mg. fosfor
  • 18 mg. magnesium
  • 0,20 mg. zink
  • 0,16 mg. koper
  • 0,70 mg. vitamine A
  • 0,05 mg. vitamine B1
  • 0,04 mg. vitamine B2
  • 0,16 mg. vitamine B6
  • 6 µg. vitamine B11
  • 12,8 mg. vitamine C
  • 0,0 mg. cholesterol
  • 2,5 gr. vezels

Geschiedenis!

Columbus trof de zoete aardappel in Haïti aan en bracht hem vóór de gewone aardappel naar Europa. Men denkt dat de verspreiding naar de gebieden ten westen van Amerika gebeurde door Indianen die per vlot de overtocht naar de vele eilanden waagden. Bataten worden tegenwoordig geteeld in tropische, subtropische en sommige gematigde streken.

Samosa met zoete aardappels

Ingrediënten:

  • 200 gram aardappels
  • 200 gram zoete aardappels
  • 125 gram diepvrieserwtjes
  • 20 gram ghee
  • 1 teentje knoflook
  • 2 theelepels geraspte gember
  • 1 theelepel gemalen komijn
  • ½ theelepel gemalen koriander
  • ¼ theelepel garam massala
  • plakken bladerdeeg
  • plantaardige olie

Bereiding:

Schil de aardappelen (gewone en de zoete) en snijdt ze in stukken.
Kook de aardappels en erwtjes apart van elkaar en giet ze af.

Verwarm intussen de ghee in een middelgrote koekenpan.

Bak de gember al roerend en pers de knoflook erboven uit.
Voeg alle specerijen toe. Laat het nog even staan.

Pureer de aardappels in een grote kom tot een bijna glad mengsel. Voeg de erwtjes en het gembermengsel toe. Roer deze er goed door.
Snijd rondjes uit elk plakje bladerdeeg.
Leg op elk rondje een volle theelepel vulling en druk de randen goed tegen elkaar met een vork.
Verhit de olie in een grote pan.
Frituur de samosas in porties rondom bruin.
Laat ze uitlekken op keukenpapier.

Mini zoete aardappel taartjes

Ingrediënten : voor 24 porties Kruidige geroosterde wortelgroenten

  • 350g zoete aardappel, geschild en in blokjes
  • 1 pakje hartige taart deeg
  • 180 ml gecondenseerde melk 'light'
  • het wit van 2 eieren
  • 4 eetlepels rietsuiker
  • 2 eetlepels donkerbruine basterdsuiker
  • 3/4 theelepel kaneelpoeder
  • 1/8 theelepel gemalen nootmuskaat
  • 1/8 theelepel gemalen kruidnagel
  • 4 eetlepels gehalveerde cranberry's (optioneel)

Bereiding :

Leg de zoete aardappel in een steelpan met net genoeg water om te bedekken. Breng aan de kook en kook ze gaar in ongeveer 5 minuten. Giet af en pureer met een vork of stamper.

Verwarm de oven voor op 220 C / gasovenstand 7. Verdeel het deeg in 24 kleine balletjes, bewaar de rest van het deeg voor een ander doel. Druk de balletjes in twee mini muffinbakplaten met elk 12 vormpjes om de taartvormpjes te maken. Zet apart.

Doe de zoete aardappel in een blender of keukenmachine, voeg de gecondenseerde melk, eiwitten, basterdsuiker, bruine suiker, kaneel, nootmuskaat en kruidnagel toe. Pureer tot een glad geheel. Doe ongeveer 1 lepel van dit mengsel in elk taartvormpje.

Bak dit 10 minuten in de voorverwarmde oven, of tot een prikker in het midden gestoken er schoon uitkomt. Laat in de vorm op een rooster afkoelen. Garneer elk taartje met een halve cranberry voor het serveren.

Bron : Allrecipes